De laatste jaren verongelukken voor het eerst meer fietsers in het verkeer dan automobilisten. Bij die laatste groep daalt het aantal doden zelfs spectaculair, maar bij fietsers wil dat maar niet lukken. Vooral 50 kilometerwegen waar auto’s en fietsers samen op rijden zijn gevaarlijk. Dat blijkt uit onderzoek van ingenieursadviesbureau Sweco.
“Door informatie over drukke fietsroutes te koppelen aan gegevens over ongelukken en de weginrichting, kunnen we zien op welke wegen het risico op een ongeluk het grootst is”, legt datajournalist Jasper Bunskoek uit. Uit cijfers die het CBS publiceerde blijkt dat fietsers een steeds groter aandeel hebben in het aantal verkeersdoden. Terwijl het aantal dodelijke auto-ongelukken sinds 2000 drastisch gedaald is, blijft het aantal fietsongelukken met een dodelijke afloop rond de 200 per jaar schommelen. De afgelopen 2 jaar verongelukten zelfs meer fietsers dan automobilisten.
In 2021 verongelukten 582 mensen in het verkeer, zo blijkt uit cijfers van het CBS. Dat is een afname ten opzichte van 2020 toen 610 verkeersdeelnemers om het leven kwamen. Net als in 2020 vormden fietsers (207) de grootste groep. 175 mensen verongelukten vorig jaar in een auto. Op wegen waar een maximumsnelheid van 50 kilometer per uur geldt en zowel fietsers als auto’s op de rijbaan rijden, vallen relatief veel fietsdoden, zo blijkt uit het onderzoek van Sweco. Wie over zo’n weg fietst, loopt bijna 9 keer zoveel risico om een dodelijk ongeluk te krijgen als op een vrijliggend fietspad.
“10 procent van de fietskilometers wordt afgelegd op 50 kilometerwegen, maar ze zorgen voor 40 procent van de dodelijke ongelukken”, verduidelijkt Hans Drolenga, adviseur mobiliteit bij Sweco. Volgens hem zijn er veel mogelijkheden om de risico’s te verlagen: “Het aanleggen van fietspaden of terug naar 30 kilometer per uur op sommige wegen. Dan hebben we minder ongelukken en vooral minder ernstige ongelukken”.
Het aantal fietsroutes over 50 kilometerwegen verschilt sterk per gemeente. In Almere gaat bijvoorbeeld slechts 0,6 procent van de drukke fietsroutes over wegen met het hoogste ongevalsrisico. In de Groningse gemeente Westerwolde is dat een stuk meer: 55,2 procent. In totaal gaat bij 37 gemeenten in het land méér dan een kwart van de populaire fietsroutes over 50 kilometerwegen. Een van de gemeenten met een hoog aandeel fietsroutes over de onveiligste wegen is het Noord-Hollandse Koggenland. Een belangrijk deel van die routes loopt over de centrale weg door het lange lintdorp Berkhout. De afgelopen 5 jaar registreerde de politie daar 40 ongelukken, waarvan 11 met gewonden en 3 met dodelijke afloop. In Berkhout delen fietsers de weg met personenauto’s, vrachtwagens, bussen en ander verkeer. 2 jaar geleden kwam scholier Anne Schouten na een aanrijding in Berkhout onder een lijnbus terecht. Ze overleefde het ongeluk ternauwernood. “Ik weet niet wat voor engeltjes zij op haar schouder heeft, maar het zijn er een heleboel geweest en geen kleintjes ook”, vertelt moeder Leonie. Ze maakt zich zorgen over de verkeerssituatie die nog altijd onveranderd is: De moeder van Anne vertelt over het ongeluk en de onveranderde verkeerssituatie in Berkhout.
Ook professor transportbeleid Bert van Wee van de TU Delft denkt dat infrastructuur een belangrijk puzzelstuk is bij het verbeteren van de fietsveiligheid in Nederland. ”Als het fout gaat op een 50-kilometerweg, dan is de klap harder. Gemeenten moeten zich vooral richten op het aanleggen van meer vrijliggende fietspaden’.’ Ook bredere fietspaden en duidelijke belijning kunnen helpen. “En als auto’s en fietsers dan toch de weg moeten delen, dan zou het een goed idee zijn om auto’s maximaal 30 kilometer per uur te laten rijden”, meent Van Wee. ”Maar alleen een 30 kilometerbordje is dan niet genoeg. Om te zorgen dat auto’s zich aan de snelheidslimiet houden, moet je ook aanpassingen doen op de weg. Zoals het aanleggen van drempels en de rijstrook voor auto’s smaller maken”.