Na een dramatische winstdaling in het afgelopen kwartaal wil Elon Musk zich vanaf volgende maand meer richten op zijn werk als CEO van Tesla. Hij zal aanzienlijk minder tijd dan voorheen besteden aan zijn rol als adviseur van de Amerikaanse president Donald Trump. Dat maakte hij dinsdag bekend tijdens een telefonische vergadering, nadat hij de bedrijfsresultaten had gepresenteerd.
Musk speelt momenteel een leidende rol in Trumps regering binnen de taskforce Department of Government Efficiency, ook wel bekend als “Doge”, die radicale bezuinigingen bij Amerikaanse overheidsinstellingen heeft doorgevoerd. Musk’s politieke standpunten hebben hem tot een controversieel figuur gemaakt, wat ook wordt weerspiegeld in Tesla’s bedrijfsvoering. De afgelopen weken vonden er voor showrooms van Tesla veel demonstraties plaats tegen Musk’s overheidswerk. De protesten concentreerden zich met name op de Verenigde Staten, maar breidden zich ook uit naar Europese landen waar zijn politieke betrokkenheid voor controverse zorgde. Zo steunde Musk in Duitsland openlijk de AfD.
Musk gaf nu toe dat Tesla met “enige tegenwind” kampt. Met betrekking tot de protestbeweging herhaalde hij eerdere beweringen dat de demonstranten werden ‘betaald’. Verder verdedigde hij Doge. Hij zei dat een groot deel van het werk voor Doge is voltooid, waardoor hij zijn prioriteiten opnieuw kan bepalen. Hij zei dat hij in de toekomst graag een of twee dagen per week aan overheidswerk wilde werken, zolang Trump dat ook wil en het nuttig werk betreft. Een paar weken geleden schreef de publicatie Politico al over Musks aanstaande gedeeltelijke terugtrekking uit de regering van Trump. Het Witte Huis en Musk ontkenden het bericht destijds.
Tesla heeft met zijn kwartaalrapport opnieuw voor een teleurstelling gezorgd. De autofabrikant rapporteerde een dramatische winstdaling van 71 procent over de afgelopen 3 maanden en kondigde aan dat het zijn verkoopverwachting voor dit jaar zou herzien. De aandelenkoers van Tesla bleef in de nabeurshandel aanvankelijk vrijwel onveranderd, maar nadat Musk aankondigde dat hij meer tijd aan Tesla zou besteden, steeg de koers tijdelijk met ruim 4 procent. Het aandeel heeft de afgelopen maanden flink aan waarde verloren en is momenteel nog maar de helft waard van toen het in december een hoogtepunt bereikte. De bedrijfsresultaten zijn over het algemeen lager dan men in analistenkring hadden verwacht.
De lat lag niet al te hoog, aangezien al bekend was dat Tesla een zwak kwartaal achter de rug had. Begin april meldde het bedrijf een daling van 13 procent in het aantal geleverde voertuigen over deze periode. Het kwartaalrapport biedt nu een completer beeld en onderstreept dat ook de winstgevendheid van Tesla lijdt. Tesla rapporteerde een nettowinst van 409 miljoen dollar voor het eerste kwartaal. Ter vergelijk: een jaar geleden was dat nog 1,4 miljard dollar. De operationele winstmarge bedroeg slechts 2,1 procent, terwijl Tesla de afgelopen jaren vaak dubbele cijfers behaalde.
De situatie zou nog veel erger zijn als het bedrijf niet over een zeer winstgevende emissie ruilactiviteit zou beschikken. Deze keer leverde het 595 miljoen dollar op, meer dan de totale nettowinst. Tesla ontvangt deze certificaten van overheden voor de productie van elektrische auto’s en verkoopt deze vervolgens aan concurrenten. Zij helpen hen zo om aan de wettelijke emissie-eisen te voldoen.
Tesla verkocht in het eerste kwartaal niet alleen aanzienlijk minder auto’s, maar deed dat ook tegen aanzienlijk lagere prijzen, wat ten koste ging van de winst. De omzet daalde met 20 procent, zelfs meer dan het verkoopvolume. De totale groepsomzet van 19,3 miljard dollar was bijna 1,8 miljard dollar lager dan analisten hadden verwacht.
Naast Musk’s politieke positionering zien analisten nog andere redenen voor de problemen van Tesla. Het productaanbod van het bedrijf wordt als verouderd beschouwd, vooral in China. Daar is er namelijk sterke concurrentie van bedrijven als BYD. Het laatste grote nieuwe model voor de massamarkt, het Model Y, werd 5 jaar geleden uitgebracht. De Cybertruck pick-up, die ongeveer anderhalf jaar geleden werd geïntroduceerd, is een nichemodel en verkoopt niet goed. Volgens de marktonderzoeksgroep Cox Automotive heeft Tesla in het eerste kwartaal slechts ongeveer de helft van het aantal Cybertrucks op de Amerikaanse thuismarkt afgeleverd als in de laatste 3 maanden van 2024. Het model was ook lijdend voorwerp van meerdere terugroepacties geweest en Tesla heeft onlangs reclame gemaakt met aanzienlijke kortingen, met als doe zo meer klanten te kokken.
Tesla heeft eerdere uitspraken herhaald dat het nog steeds op schema ligt om in de eerste helft van het jaar “betaalbare modellen” te lanceren. Tijdens de telefonische vergadering werd echter aangegeven dat het hier niet om compleet nieuwe voertuigtypes gaat, maar om aangepaste versies van voorgaande modellen. Het persbureau Reuters meldde enkele dagen geleden dat de productiestart van een goedkoper nieuw model zou worden uitgesteld.
Vorig jaar zag Tesla voor het eerst in de geschiedenis de verkoopcijfers dalen. Het bedrijf heeft tot nu toe groei voor 2025 beloofd, terwijl Musk al enige tijd geleden een groei van 20 tot 30 procent voorspelde. Tesla neemt nu echter afstand van deze doelstelling. Meer concrete details over de vooruitzichten voor het hele jaar worden pas verwacht bij het volgende kwartaalrapport over 3 maanden. Tesla zei dat de huidige handelsconflicten en een “veranderend politiek klimaat” de vraag naar zijn voertuigen in de nabije toekomst aanzienlijk zouden kunnen beïnvloeden. “Ik ben niet de president”, zei hij. Mogelijk als reactie op de politieke stemming en bedoeld om nog meer anti-Tesla demonstraties te voorkomen.
De handelsconflicten die worden aangewakkerd door Trumps invoertarieven, hebben minder gevolgen voor Tesla dan voor sommige andere fabrikanten. Het bedrijf produceert alle auto’s die in de Verenigde Staten worden verkocht in Amerikaanse fabrieken in Californië en Texas. Maar het land staat ook niet los van ontwikkelingen op handelsgebied, deels omdat het onderdelen uit het buitenland betrekt, waar ook tarieven op worden geheven. De door China opgelegde vergeldingsmaatregelen hebben ook gevolgen voor de fabrikant. Daar importeert hij een aantal van zijn duurdere auto’s, zoals het Model S, uit de Verenigde Staten. Musk heeft de afgelopen weken duidelijk gemaakt dat hij het niet met Trump eens is als het gaat om importtarieven. Hij benadrukte dit dinsdag ook. Hij zei dat hij voorstander was van lagere tarieven en dat hij zich daarvoor zou uitspreken, “maar dat is alles wat ik kan doen. De beslissing ligt volledig bij de president. Ik ben een van de vele adviseurs van de president, maar ik ben niet de president”.