China heeft nieuwe regelgeving ingevoerd om “onjuiste beslissingen” van het buitenland tegen te gaan. Die regels verbieden individuen en organisaties om mee te werken aan maatregelen die Chinese belangen schaden, ook als de maatregel uit een ander land komt. Dit betekent dat China geen enkel respect heeft voor in andere landen genomen beslissingen. Die worden door de regering in Peking dus niet als autonoom beschouwd.
Als individuen en organisaties toch meewerken aan maatregelen die Chinese belangen schaden, dan kan dat leiden tot bestraffing. De sancties lopen uiteen van boetes tot het beperken van de toegang tot China. Experts zien deze nieuwe maatregelen als een verdere afbrokkeling van de macht van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Waar landen bij conflicten voorheen bij de WTO te rade gingen voor een oplossing, ontwikkelen ze nu steeds vaker hun eigen instrumenten. Het gevolg is dat bedrijven steeds vaker zullen moeten kiezen aan wiens wet ze zich willen houden.
De nieuwe Chinese maatregel past in een bredere ontwikkeling om de eigen belangen te beschermen tegen beperkende maatregelen van andere soevereine naties. Zo’n 5 jaar geleden werd al de anti-buitenlandse sanctiewet ingesteld door China. Die is bedoeld om het land te beschermen tegen strafmaatregelen die direct tegen China zijn gericht. Met de nieuwe regelgeving gaat Peking nog een stapje verder.
“Met de nieuwe maatregelen kunnen bedrijven die meewerken aan sancties die niet direct tegen China gericht zijn, maar toch schade berokkenen, ook bestraft worden”, stelt Guangyu Qiao-Franco, een expert op het gebied van exportcontroles die verbonden is aan de Radboud Universiteit.
Individuen en organisaties kunnen ook bestraft worden als er sancties opgelegd worden aan belangrijke handelspartners van China, zoals Iran of Noord-Korea. Dit betekent dat Peking het normaal vindt om zich met het buitenlandbeleid van andere naties te bemoeien. “Sancties tegen landen als Iran of Noord-Korea raken indirect ook China’s belang”, zo is de gedachte. Protesteren tegen de schending van mensenrechten in Iran of Noord-Korea is dus niet zonder risico.
China is overigens niet het enige land dat wetten heeft om bedrijven te beschermen tegen buitenlandse maatregelen. Zo heeft de Europese Unie het zogenoemde EU-blockingstatuut: Europese bedrijven kunnen daardoor buitenlandse wetten negeren die EU-rechten ingrijpend beïnvloeden. “Maar de reikwijdte en de bevoegdheid van de Chinese wet om bedrijven en individuen te straffen gaat veel verder”, aldus Jens Eskelund, voorzitter van de Europese Kamer van Koophandel in China.
Volgens hem zal de onduidelijkheid over wat nu volgens de Chinese wet strafbaar is het nog moeilijker maken voor Europese bedrijven om zaken te doen in China. Dat is lastig, maar de nieuwe regelgeving maakt duidelijk dat Peking ook ons land niet zien als een gelijkwaardige gesprekspartner. Dat was tijdens de Nexperia affaire al goed duidelijk geworden.
De wet maakt duidelijk dat China geen boodschap heeft aan ‘fair play’. Zij dicteert, en wij moeten luisteren. Als jij ook vindt dat wij zo’n land niet machtiger moeten maken dan het al is, dan kan jij daar een steentje aan bijdragen door GEEN CHINESE AUTO te kopen.