De Amerikaanse president Donald Trump neemt Ottawa in het vizier met een importtarief van 50 procent op in Canada vervaardigde auto’s die in de Verenigde Staten op de markt worden gebracht. Maar het is Japan, het moederland van Honda en Toyota, dat de rekening gepresenteerd zou kunnen krijgen.
Honda en Toyota zijn goed voor meer dan driekwart van alle in Canada gebouwde auto’s. Als de tarieven op 1 januari ingaan, zoals voorgesteld, zouden zij gedwongen kunnen worden sommige productielijnen stil te leggen, aldus analisten. De timing van de Amerikaanse tarieven komt de Japanse automakers uiterst slecht uit, nu zij op markten als Zuidoost-Azië, Europa en Latijns-Amerika hard worden geraakt door concurrentie van goedkope Chinese elektrische auto’s.
De Verenigde Staten blijven de grootste afzetmarkt voor Honda en Toyota. Dat is al decennialang het geval, maar het belang daarvan is toegenomen sinds Chinese rivalen zoals BYD niet worden toegelaten. Amerikanen lopen weliswaar niet erg warm voor elektrische auto’s, maar hybride modellen gaan er in als koek. Dat is traditioneel het domein van Honda en Toyota, maar de concurrentiepositie van deze merken op de automarkt van de Verenigde Staten komt onder druk te staan als het importtarief van 50 procent in werking treedt voor exemplaren die in Canada worden gebouwd.
In Canada gebouwde auto’s waren vorig jaar goed voor bijna een kwart van Honda’s verkopen in de Verenigde Staten. Bij Toyota gaat het om 17 procent. Dat zijn de hoogste aandelen onder de grote autofabrikanten, aldus analisten van Barclays. Zelfs Ford, General Motors en Stellantis halen niet zo veel auto’s uit Canada. Het betekent echter dat Honda en Toyota de hardste klappen krijgen van Trumps plan om de importheffingen te verdubbelen naar 50 procent.
“Als je echt de Canadese auto-industrie wilt vernietigen, dan kan je dat doen met deze tarieven”, aldus Julie Boote, auto-analist bij Pelham Smithers Associates in Londen. Zowel Honda als Toyota zullen waarschijnlijk enkele van hun Canadese fabrieken moeten sluiten, zei ze.
De Canadese auto-industrie produceert jaarlijks zo’n 1,2 miljoen auto’s en ondersteunt indirect circa 427.000 banen. Toyota’s exporten van Canada naar de Verenigde Staten omvat de RAV4, terwijl Honda de CR-V exporteert. Beide modellen behoren tot de bestverkopende SUV’s in de Verenigde Staten.
De voorgestelde tarieven zijn het jongste voorbeeld van Trumps handelsbeleid, dat de wereldwijde auto-industrie in een razend tempo tot aanpassing dwingt. Jarenlang bouwden Amerikaanse, Europese, Japanse en Zuid-Koreaanse autobedrijven en hun toeleveranciers productieketens in heel Noord-Amerika, gebruikmakend van grensoverschrijdende handelsakkoorden en (vooral in Mexico) lagere loonkosten. Maar de kostenstructuur is door Trump drastisch veranderd. Amerikaanse tarieven kostten Toyota in het afgelopen boekjaar zo’n 1,4 biljoen yen (8,8 miljard dollar).
Toyota verdubbelt nu de productie in de Verenigde Staten. De grootste automaker ter wereld zei vorig jaar dat het de komende 5 jaar 10 miljard dollar wil investeren om zijn Amerikaanse activiteiten uit te breiden. Het plan omvat een nieuwe autofabriek van 3,6 miljard dollar in Texas. Toyota wil daar de productie van de Tacoma pick-up onderbrengen. Dat model wordt nu nog in de Mexicaanse staat Baja California gebouwd.
Voor Honda, dat vorig jaar voor het eerst in haar geschiedenis verlies leed vanwege enorme afschrijvingen op mislukte elektrische auto-projecten, komen de tarieven boven op de bestaande sores: dit merk heeft het verlies aan klanten in China nog niet weten te stoppen. Daarnaast worstelt het in Europa, waar elektrische modellen wel in trek zijn, maar waar Honda tot nu toe nog niet succesvol op in heeft weten te spelen.
Een topbestuurder van Honda zei onlangs tegen verslaggevers dat het mogelijk geen 8ste assemblagefabriek in Noord-Amerika zal bouwen, tenzij de USMCA-vrijhandelsonderhandelingen tussen de Verenigde Staten, Canada en Mexico worden verlengd. USMCA is de herziene versie van het NAFTA-handelsakkoord uit 1994 en is nu 6 jaar van kracht. Trump besloot op 1 juli het akkoord niet te verlengen, waardoor het nu aan jaarlijkse beoordelingen wordt onderworpen, al gaan de gesprekken wel door. Vorige jaar zei het Zuid-Koreaanse Hyundai dat onzekerheid over USMCA zijn investeringsbeslissingen vertraagde.
Als de tarieven ingaan, zullen Honda en Toyota waarschijnlijk proberen om in Canada gebouwde auto’s op andere markten te verkopen, en daarnaast naar manieren gaan zoeken om het aanbod voor de cruciale Amerikaanse markt te compenseren. Dat is allerminst eenvoudig, zeggen analisten. Voor de Verenigde Staten bestemde auto’s zijn vaak afgestemd op de behoeften en regelgeving van die markt, terwijl fabrieken elders mogelijk al dicht tegen hun maximale capaciteit draaien. “Het zou een grote verschuiving ten opzichte van het verleden betekenen,” zei Seiji Sugiura, senior analist bij Tokai Tokyo Intelligence Laboratory.