Een overname van het Italiaans / Amerikaanse autoconcern Fiat Chrysler (of een onderdeel daarvan) door een Chinees concern zal waarschijnlijk op bezwaren stuiten van de Europese Commissie en de Verenigde Staten. De kans bestaat dat de Europese Commissie tegen zal sputteren en dat ook de regering Trump niet akkoord zal gaan.
De Chinese autoproducent Great Wall Motor heeft laten weten dat het interesse heeft in het automerk Jeep. Dat is nu nog eigendom van Fiat Chrysler dat zichzelf te koop heeft gezet. Great Wall Motor is de grootste producent van SUV modellen in China en heeft de ambitie uit te groeien tot ’s werelds grootste speler op het gebied van dergelijke auto’s. De overname van Jeep zou een belangrijke rol kunnen spelen bij realisering van dat streven.
Onderhandelingen tussen Fiat Chrysler en Great Wall Motor vinden overigens nog niet plaats, al zou er wel sprake zijn geweest van een bezoek van een delegatie van het Italiaans / Amerikaanse autoconcern aan hun Chinese collega. Bovendien zal Fiat Chrysler zeker goud geld vragen voor Jeep. Maar ook als beide partijen het eens kunnen worden, blijft het onzeker of een eventuele overname kans van slagen heeft.
De vraag is echter of een Chinese overname in de strategie van de Chinese overheid past. Het Aziatische land wil wereldmarktleider worden op het gebied van elektrische auto’s en waterstof modellen. Jeep heeft op dit gebied geen enkele knowhow in huis. Alleen Chrysler kan een duit in het zakje doen in de vorm van de Pacifica Hybrid. En Fiat verkoopt (met verlies) een elektrische versie van de 500 op de Amerikaanse markt. In 2010 was er voor het eveneens Chinese Geely nog geen beletsel om Volvo Cars over te nemen.
In 2014 was er ook nog geen beletsel voor de belangrijke investering die autofabrikant Dongfeng in de vorm van een kapitaalinjectie van 800 miljoen euro deed in het destijds zwaar verlieslijdende Franse PSA (Peugeot, Citroën, DS). In ruil daarvoor kregen de Chinezen 14 procent van de aandelen. Kennis van elektrische auto’s had PSA toen niet: dergelijke modellen kocht men in bij Mitsubishi. Maar doordat er vanuit Peking nu een andere wind waait, zijn Chinese autoproducenten sinds vorig jaar gedwongen om een selectief overnamebeleid te voeren. Geely smeerde de machtshebbers in eigen land stroop rond de mond met de introductie van een elektrische versie van de ‘London Cab’. Haar plan om ook Lotus (via een controlerend belang in diens moederbedrijf Proton) over te nemen, kan evenwel tot gemor in Peking leiden.
Fiat Chrysler topman Sergio Marchionne liet zich in het recente verleden meermalen kritisch uit over elektrische auto’s, en niet alleen vanwege de rode cijfers die met de 500e worden geschreven. Hij betwijfeld of de productie ervan wel winstgevend is te maken en plaatst vraagtekens bij hun bijdrage aan duurzame mobiliteit. Maar door omstandigheden gedwongen maakte hij begin deze zomer een draai waar Wouter Bos jaloers op zou zijn: Maserati gaat na 2019 alleen nog maar (deels)elektrische modellen op de markt brengen.
Voor Jeep zijn evenwel nog geen plannen voor elektrificatie van het gamma. Maar een nog belangrijkere factor die een overname van Jeep door Great Wall Motor kan belemmeren, is dat Brussel en Washington daarover steeds kritischer worden. Zo wil de Europese Commissie Europese bedrijven beter gaan beschermen tegen Chinese overnames. Dat is het gevolg van een gebrek aan wederkerigheid. In Europa heerst terecht grote vrees dat China steeds meer Europese kennis en technologieën opkoopt, terwijl buitenlandse investeerders in China niet de ruimte krijgen. Zo zijn die gedwongen om een joint venture te vormen met een lokale partij om überhaupt zaken te kunnen doen in het Aziatische land. Uit vrees dat Chinezen aan de haal zouden kunnen gaan met waardevolle technologie bouwt Nissan alleen B garnituur elektrische modellen in China. Honda en Toyota werken aan een soortgelijk scenario.
Europese bedrijven klagen steeds vaker over de rechtsongelijkheid in China, de politieke inmenging van de Chinese overheid en de antimonopolie wetgeving. En sinds Donald Trump president is, is het negatieve sentiment over Chinese overnames van Amerikaanse bedrijven nog sterker geworden. Al zou het recente ontslag van de rechts radicale Steve Bannon er toe kunnen leiden dat de Verenigde Staten op ramkoers blijft.
Hoe dan ook, de Amerikaanse toezichthouder CFIUS (Committee on Foreign Investment US) beoordeelt bij alle buitenlandse overnames of de Amerikaanse nationale belangen in het geding zijn. Zelfs de verkoop van een Amerikaans bedrijfsonderdeel van Philips kon vorig jaar niet door de beugel. Het internationale advocatenkantoor Baker McKenzie berekende dat vorig jaar voor omgerekend 70 miljard euro aan Chinese investeringen in Europese en Amerikaanse bedrijven op het laatste moment is afgeblazen.
Mocht Great Wall Motor er toch in slagen Jeep (of Fiat Chrysler in zijn geheel) te kopen, dan is dat de grootste Chinese overname van een Westers automerk ooit. Geely betaalde in 2010 voor Volvo Cars slechts 1,6 miljard euro. De lage overnameprijs was te danken aan het feit dat Ford er maar al te graag van af wilde en omdat Volvo in de rode cijfers zat. Fiat Chrysler is daarentegen winstgevend, en dat komt niet in de laatste plaats door de goede verkoopresultaten die Jeep weet te boeken. Voor het Italiaans/Amerikaanse concern zal daarom de hoofdprijs betaald moeten worden.
Als de Chinezen pragmatisch zijn, houden zij de benodigde overnamesom in eigen zak om daarmee in eigen tempo nieuwe SUV modellen en (andere) elektrische auto’s te ontwikkelen. Dat vergt meer tijd, maar zou wel eens duurzamer kunnen zijn. En daar is het in autoland tegenwoordig allemaal om te doen.