Halverwege de 20ste eeuw stelde Felix Wankel de motor met ronddraaiende zuiger voor. Dit stukje techniek werd indertijd op dezelfde wijze toekomstpotentieel toegedicht als nu volledig autonome rij techniek (Level 5) en zogeheten Solid State batterijen. Het heeft niet zo mogen zijn en het is de vraag of auto’s ooit volledig zelfstandig zullen kunnen rijden en of de genoemde nieuwe accutechnologie richting wijzend is. NSU en later Citroën investeerden zwaar in de motor van Felix Wankel zonder ooit geld te verdienen aan dit avontuur, en verloren daardoor hun zelfstandigheid. Alleen Mazda wist de techniek een vaste plek in haar modellengamma te geven. Althans, tot in 2012 de RX-8 uit productie ging.
De wankelmotor onderscheidt zich van een conventionele krachtbron door zijn driehoekige zuiger die gebruikt wordt om de verbrandingsenergie uit benzine om te zetten in beweging. Het is een complexe technologie waar jaren werk aan is geweest om de kinderziektes er uit te krijgen. Bij Citroën is het nooit tot massaproductie gekomen. NSU beet zijn tanden financieel stuk door de met garantieclaims behangen Ro80 (beide fabrikanten hadden begin jaren ’70 de joint venture Comotor voor de productie van wankelmotoren opgericht). Maar Mazda had, door de rotatie krachtbron vanaf de jaren ’60 aan te bieden in sportieve modellen als de Cosmo 110S, wel enig commercieel succes. Overigens dichten ook andere autofabrikanten de wankelmotor een groot toekomstpotentieel toe, waaronder General Motors en Mercedes-Benz. Maar de oliecrisis van 1973 tekende het doodsvonnis van dit krachtbrontype, dat brandstof en smeerolie zuipt. Dus de plannen van AMC om haar Pacer te gaan verkopen met een wankelmotor van General Motors gingen niet door, en de Mercedes-Benz W123 modelreeks was voor de aandrijving nog jarenlang (deels) aangewezen op verouderde 4 cilinder benzinemotoren.
Maar Mazda bleef aan het aandrijfconcept werken, met als grootste commerciële succes de RX-7. Diens opvolger, de RX-8, viel echter mede vanwege zijn onconventionele deurconcept niet in de smaak en werd in 2012 stilletjes uit productie genomen. Daarmee viel het doek voor de wankelmotor. Maar nu heeft Mazda bij monde van zijn topman Akira Marumoto de terugkeer aangekondigd van zijn rotatiekrachtbron. Liefhebbers van deze motor, die geprezen wordt vanwege zijn compacte formaat, zijn bijzondere klank en de totale afwezigheid van trillingen, komen echter van een koude kermis thuis. De rotatiekrachtbron zal namelijk niet worden gebruikt om een sensueel gelijnde sportwagen aan te drijven (bijvoorbeeld een RX-9 op basis van de sierlijke RX Vision conceptstudie), maar wordt ingezet als generator om het rijbereik van een elektrische auto te vergroten. In een hybride configuratie dus.
Het eerste Mazda model dat gebruik zal maken van de bijzondere motor wordt de elektrische MX-30, die hem dus zal gebruiken om verder te kunnen rijden voordat hij weer opgeladen moet worden. De Japanse ingenieurs zullen er echter wel over moeten waken dat deze aandrijfoplossing voldoet aan de hoge emissienormen die de Europese Unie hanteert. Daarom zal het nog wel even duren voor wij deze Mazda met wankelmotor in de Nederlandse showrooms zien. In ieder geval niet voor 2022, want dan zal de techniek om hem te gebruiken als zogeheten Range Extender pas productierijp zijn. Dat Mazda de MX-30 de primeur gunt voor wat betreft de comeback van de wankelmotor, is logisch. Dat is immers tot nu toe het enige elektrische model van de Japanners. Bovendien is zijn actieradius nu vrij beperkt. Klassiek gebruik van een wankelmotor zorgt voor een te hoge CO2-uitstoot, maar zijn draaisnelheid is gemakkelijk af te stemmen op maximale efficiëntie als generator. Bovendien is de rotatiekrachtbron zoals gezegd erg compact, waardoor het een praktische oplossing is als er met een batterijen set niet voldoende rij bereik gegenereerd kan worden. Maar het valt zoals gezegd nog te bezien of Mazda er in zal slagen om de wankelmotor te laten voldoen aan de strenge uitstoot normen van de Europese Unie.