De Franse president Emmanuel Macron wil dat de aanschafsubsidie voor elektrische auto’s alleen ten goede komt aan in Europa geproduceerde modellen. Olaf Scholz, de bondskanselier van Duitsland, is ook voor zo’n exclusief karakter.
Macron pleit voor een aanschafsubsidie voor elektrische auto’s die in de nabije toekomst in de hele Europese Unie moet gaan gelden. Daarmee dient zich de eerste beer op de weg al aan, want het betekent dat elke lidstaat zal moeten meebetalen aan deze stimuleringsmaatregel. Dat Macron, die naar goed Frans gebruik primair aan zichzelf denkt, hiervoor pleit is logisch: Renault zal al haar elektrische modellen binnen de landsgrenzen gaan produceren en Peugeot heeft ook allerlei beloftes in die richting gedaan. Maar hoe zit het met lidstaten die geen (sterke) auto-industrie hebben, zoals Nederland, Denemarken en Oostenrijk? Die zullen zeker niet voor oprekken van de Europese begroting stemmen om Macron te behagen.
Maar goed, stel dat die unie-brede koopsubsidie er toch komt, dan zouden daar als het aan de Franse president ligt alleen auto’s voor in aanmerking mogen komen die in eigen kring geproduceerd worden. Eerder schotelde zijn minister van Financiën, Bruno le Maire, hem dat idee al voor. Macron volgt met zijn randvoorwaarden het voorbeeld van de Amerikaanse president Joe Biden, die eerder dit jaar met een vergelijkbare maatregel kwam voor elektrische auto’s die in de Verenigde Staten gebouwd worden. Dit gebeurt uiteraard ter bescherming van de eigen industrie, waarmee Biden in zekere zin in de voetsporen van zijn voorganger Donald Trump treedt.
Macron wil zoiets dus ook voor de Europese Unie. Aanleiding is de felle concurrentie vanuit China. Europese fabrikanten kunnen daar in de toekomst flink last van krijgen. Steunmaatregelen voor de eigen auto-industrie zijn volgens Macron daarom hard nodig. “Europa staat nog open voor alle winden, we moeten dat veranderen”, aldus de Franse president. Macron heeft inmiddels in de Duitse bondskanselier Olaf Scholz een medestander gevonden. Niet toevallig zijn Frankrijk en Duitsland de 2 landen met de grootste auto-industrie van de Europese Unie.
Het is nog niet bekend of en wanneer Macron en Scholz middels een een-tweetje dit plan Europa breed bij de andere lidstaten door de strot zullen proberen te duwen. Zij hebben in ieder geval de steun van Carlos Tavares, de topman van Stellantis: “We moeten de steun beperken tot in Europa geproduceerde voertuigen”. Hij wil dus Europees protectionisme bij de verdeling van overheidssteun voor de aankoop van een elektrisch voertuig. “We moeten de steun beperken tot in Europa geproduceerde auto’s”. Op die manier wil Tavares voorkomen dat een deel van de Europese overheidssteun, feitelijk gefinancierd door ons als belastingbetaler, in Chinese zakken beland.
Tavares hield zijn pleidooi, eerder deze maand op de autosalon van Parijs, niet voor niets. “De echte concurrentie zal van de Chinezen komen”, aldus de Stellantis topman. In plaats van het subsidiëren van auto’s uit dit Aziatische land, pleit hij er voor om het geld te gebruiken om de aanschaf van (stekker) hybride modellen de stimuleren. “Auto’s aanbieden voor minder dan 20.000 euro (exclusief bonussen) in de komende 3 tot 5 jaar is onwaarschijnlijk en ze zullen zeker niet in Frankrijk worden geproduceerd”, aldus Tavares. De voormalige rechterhand van Carlos Ghosn bij Renault is duidelijk over dit onderwerp: “We moeten een overgangsoplossing bieden zodat de gemiddelde Europeaan hun oude auto zal vervangen door een hybride model indien een volledig elektrisch exemplaar er niet in zit. Die zijn in ieder geval minder vervuilend”.
De topman van Tavares waarschuwt dat er wat gedaan moet worden aan de dreiging uit China. Indien Europese autofabrikanten niet geholpen worden door beleid vanuit Brussel, zullen de reële prijzen van elektrische auto’s (die consumenten daadwerkelijk moeten betalen) niet dalen. Dan gaan de Chinezen, die ons met emissievrije modellen een stap voor zijn, er met de buit vandoor. Import heffingen voor voertuigen uit China moeten symmetrisch zijn aan die welke worden toegepast op westerse voertuigen in China”.
In Tavares heeft Macron dus een medestander gevonden. Maar met zijn Amerikaanse collega Joe Biden heeft de Franse president nog wel een appeltje te schillen. Die stelt zich voor wat betreft de staatssteun voor elektrische auto’s een stuk protectionistischer op. Hiermee doemt een nieuw handelsconflict aan het Europees-Amerikaanse front op; een jaar nadat beide handelsblokken een streep hadden gezet door diverse importheffingen die afkomstig waren van voormalig president Donald Trump. De plooien leken tot deze maand gladgestreken te zijn, maar nu lijkt het staakt-het-vuren alweer voorbij te zijn.
Europa is namelijk kwaad over het feit dat de Verenigde Staten alleen subsidie toekent aan Amerikaanse autofabrikanten die elektrische auto’s produceren. Dat komt volgens Brussel neer op protectionisme. En dus dreigt de Franse president op zijn beurt met tegenmaatregelen. In een interview met de Franse zakenkrant Les Echos schuwde Macron de grote woorden niet: “We moeten wakker worden. De Amerikanen noch de Chinezen zullen ons iets cadeau doen. De Amerikanen kopen Amerikaans en voeren qua staatssteun een zeer agressieve strategie. De Chinezen houden er als vanouds geen eerlijke handelspraktijken op na. We kunnen niet de enige regio zijn, de beste leerling van de klas nog wel als het gaat om de bescherming van het klimaat, die van mening is dat er geen voorkeur bestaat. Ik verdedig met klem een Europees antwoord op dat gebied en eis een krachtige steun voor onze auto-industrie”.
Met zijn oproep verwoordt Macron de frustratie die in Brussel heerst over de zogeheten ‘Inflation Reduction Act’ die Washington onlangs heeft ingevoerd. Dat is een nieuwe wet die Amerikaanse burgers er onder meer toe aanzet om Amerikaanse elektrische ato’s te kopen. Modellen die in de Verenigde Staten gebouwd worden en een batterij hebben met een bepaald percentage aan lokale onderdelen, worden door de nieuwe wet bevoordeeld. Macron wil daarom dat Biden de wet zo snel mogelijk aanpast zodat Europese autofabrikanten geen concurrentienadeel zullen ondervinden op de Amerikaanse markt die momenteel harder groeit dan die van ons. Doet Washington dat niet, dan zal de Europese Unie desnoods een klacht indienen bij de Wereldhandelsorganisatie WTO.
Dat Macron er met gestrekt been in gaat, is los van Frans eigen belang, vanuit Europees perspectief begrijpelijk. De oorlog in Oekraïne doet de Europese Unie in economisch opzicht veel meer pijn dan de Verenigde Staten. Door de stijgende energiekosten ziet Brussel het Europese handelstekort in één jaar exploderen van 7 miljard euro tot 65 miljard euro. Dat Europa zijn eigen broek niet kan ophouden voor wat betreft de vraag naar fossiele brandstoffen, zet de eigen industrie op achterstand. En dus wil Macron, met de steun van Duitsland, dat ook vreest voor de impact van de Amerikaanse wet op haar auto-industrie, zo snel mogelijk met Biden om tafel.
Renault mag dan toegezegd hebben al haar nieuwe elektrische modellen in Frankrijk te zullen produceren (en Peugeot probeerde op soortgelijke wijze zoete broodjes te bakken bij Macron), feit is dat momenteel 80 procent van de elektrische auto’s die in Frankrijk verkocht worden, van buitenlandse makelij is. Dat is de Franse president een doorn in het oog. Al is het alleen maar omdat deze situatie koren op de molen is voor extreemrechts in Frankrijk die veel beter beseffen dat populistische oproepen tot protectionisme er bij veel Fransen als zoete koek in gaan.