De winning van kobalt en koper in de Democratische Republiek Congo (DRC) leidt volgens Amnesty International tot “ernstige mensenrechtenschendingen”. In een rapport beschrijft de organisatie hoe inwoners worden gedwongen hun huizen te verlaten om plaats te maken voor mijnen. Dit zou gepaard gaan met bedreigingen, misleiding en zelfs seksueel geweld.
Kobalt is een belangrijke grondstof voor batterijen in onder meer elektrische auto’s. Congo heeft de grootste kobaltvoorraden ter wereld. Door de groeiende vraag naar dit product worden de mijnen in het land in rap tempo uitgebreid. De onderzoekers spraken voor het rapport meer dan 130 mensen die wonen in de buurt van verschillende mijnbouwprojecten. Inwoners vertellen hoe ze er pas achter kwamen dat hun huizen zouden worden afgebroken toen ze rode kruizen op hun gebouwen vonden. Bij een ander project werden huizen platgebrand door soldaten, waarbij bewoners die ingrepen werden mishandeld. Het betrokken mijnbedrijf ontkent betrokkenheid bij de verwoesting. Ook sprak Amnesty boeren die zagen hoe hun akkers plotseling werden bezet door soldaten. De gewassen werden vervolgens met bulldozers vernietigd om plaats te maken voor mijnbouw. Een vrouw vertelt dat ze door 3 soldaten werd verkracht toen ze probeerde haar gewassen te redden. Het betrokken bedrijf zegt geen controle te hebben over de inzet van soldaten.
Amnesty roept de Congolese autoriteiten op om gedwongen uitzettingen onmiddellijk te stoppen en dringt er bij de betrokken bedrijven op aan ervoor te zorgen dat hun activiteiten geen schade toebrengen aan lokale gemeenschappen. “De bevolking van de DRC is tijdens de koloniale- en post-koloniale periode uitgebuit en mishandeld, en hun rechten worden nog steeds opgeofferd, terwijl de rijkdommen om hen heen worden weggehaald”, zegt Agnès Callamard van Amnesty International. In 2019 werd al duidelijk dat bij de winning van kobalt kinderarbeid, corruptie en levensgevaarlijke situaties dagelijkse praktijk zijn. Door de grote armoede in het land hebben mensen vaak geen keuze waar ze werken. DRC heeft de grootste kobaltreserves ter wereld en de 7de grootste voorraad koper.
De oplaadbare batterijen, waarvoor het kobalt wordt gewonnen, worden zoals gezegd vooral gebruikt in elektrische auto’s. Amnesty International stelt dat oplaadbare batterijen een cruciale rol spelen in de energietransitie die zij van harte ondersteunt. Maar die transitie moet wel op een “rechtvaardige” manier verlopen. “Het koolstofvrij maken van de wereldeconomie mag niet leiden tot verdere schendingen van de mensenrechten”, stelt de organisatie. De groei van de vraag naar accu’s heeft geleid tot een enorme vraag naar bepaalde metalen, waaronder koper en kobalt, die essentieel zijn voor het maken van lithium/ion batterijen. Een gemiddelde accu van een elektrische auto heeft ruim 13 kilogram kobalt nodig. Naar verwachting stijgt de vraag naar kobalt tegen 2025 tot 222 duizend ton. Dat betekent een verdrievoudiging sinds 2010.